Arkusz autorski 1

50 pkt

Zadanie 1

Opis scenariusza

Anna, z wykształcenia chemiczka, pracowała przez 10 lat w dużej korporacji kosmetycznej. Zauważyła jednak, że na rynku brakuje wysokiej jakości, naturalnych świec sojowych, które nie uwalniają szkodliwych substancji podczas palenia. Mimo stabilnej sytuacji zawodowej, zdecydowała się odejść z pracy i założyć własną manufakturę "EkoBlask". Przez pierwsze pół roku sama opracowywała receptury zapachowe i testowała różne rodzaje knotów, nie zniechęcając się początkowymi porażkami. Kiedy jej świece zaczęły zdobywać nagrody na targach rzemiosła, zainwestowała w nowoczesną linię do nalewania wosku, co pozwoliło jej znacząco zwiększyć skalę produkcji i wejść do dużych sieci handlowych.

Zadanie 1.1

(3 pkt)Na podstawie tekstu wymień cechę charakteryzującą Annę jako osobę przedsiębiorczą, która pozwoliła jej kontynuować prace nad produktem mimo początkowych porażek. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do tekstu.

Cecha:

Uzasadnienie:

Zadanie 1.2

(3 pkt)Wyjaśnij, w jaki sposób innowacyjność produktu Anny przyczyniła się do zbudowania przewagi konkurencyjnej jej firmy na rynku świec.

Wyjaśnienie:

Zadanie 2

Tekst. Praca zespołowa w firmie FinTech

W firmie "QuickPay" powołano zespół do opracowania nowej aplikacji mobilnej. W jego skład weszli:

Jan: jest niezwykle sumienny, pilnuje każdego przecinka w kodzie i denerwuje się, gdy prace nie przebiegają zgodnie z harmonogramem.
Ewa: świetnie czuje się w kontaktach z zewnętrznymi dostawcami usług, potrafi szybko znaleźć potrzebne informacje i nawiązać nowe relacje biznesowe.
Piotr: jest generatorem pomysłów, często proponuje rozwiązania, na które nikt inny by nie wpadł, choć czasem zapomina o przyziemnych ograniczeniach budżetowych.

Zadanie 2.1

(3 pkt)Na podstawie teorii ról zespołowych R.M. Belbina, dopasuj do Jana, Ewy i Piotra odpowiednie nazwy ról. Wybierz spośród podanych: poszukiwacz źródeł, skrupulatny wykonawca, myśliciel, koordynator.

Jan to , Ewa to , a Piotr to .

Zadanie 3

(3 pkt)

Dyrekcja Biblioteki Publicznej w Mieście X zaplanowała projekt "Nowoczesna Czytelnia". Sformułowano następujący cel: "Do końca sierpnia 2026 roku planujemy wyposażyć czytelnię w 15 nowoczesnych stanowisk komputerowych z dostępem do baz naukowych oraz przeszkolić 5 pracowników z ich obsługi, nie przekraczając budżetu 120 000 zł pozyskanych z funduszy unijnych".

Oceń, czy powyższy cel został sformułowany zgodnie z techniką SMART. Podaj dwa konkretne dowody z treści celu, które potwierdzają (lub obalają) mierzalność (M) oraz określoność w czasie (T) tego zamierzenia.

Ocena (TAK/NIE): TAK/NIE

Mierzalność (dowód):

Określoność w czasie (dowód):

Zadanie 4

(3 pkt)

W winnicy "Słoneczne Wzgórze" realizowane są różne działania. Działanie A: Coroczny zbiór winogron, wyciskanie soku i proces fermentacji powtarzany w każdym cyklu produkcyjnym według ustalonej technologii. Działanie B: Budowa nowej sali degustacyjnej wraz z tarasem widokowym, mająca na celu przyciągnięcie turystów w wyznaczonym terminie i określonym budżecie.

Przypisz działania A i B do pojęć "projekt" lub "proces". Uzasadnij wybór dla działania B, wskazując dwie cechy charakterystyczne dla tej formy zarządzania.

Działanie A:

Działanie B:

Uzasadnienie (cechy dla działania B):

Zadanie 5

Sytuacja na rynku zbóż

Długotrwała susza w regionach będących głównymi producentami zboża doprowadziła do znacznego obniżenia zbiorów. Jednocześnie ceny na rynkach światowych wzrosły, co skłoniło rolników do oferowania mniejszych ilości ziarna na rynku krajowym przy każdej cenie.

Zadanie 6

(3 pkt)

Marek (student poniżej 26 roku życia) pracuje w kawiarni na podstawie umowy zlecenie. Jego wynagrodzenie brutto wynosi 4 500 zł miesięcznie.

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących sytuacji finansowej Marka. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	Prawda	Fałsz
Dzięki uldze dla młodych (zerowy PIT dla osób do 26 roku życia), kwota netto Marka będzie wyższa niż w przypadku osoby powyżej 26 roku życia przy tym samym wynagrodzeniu brutto.
Marek jako zleceniobiorca musi obowiązkowo odprowadzać składkę na ubezpieczenie chorobowe, która jest potrącana z jego wynagrodzenia brutto.

Zadanie 7

(3 pkt)

Pani Janina, emerytka, chce zainwestować 20 000 zł oszczędności. Jej głównym celem jest ochrona kapitału przed inflacją przy minimalnym ryzyku straty.

Rozstrzygnij, który z wymienionych instrumentów finansowych w największym stopniu realizuje cel pani Janiny. Odpowiedź uzasadnij.

Akcje spółek z sektora wydobywczego.

Obligacje skarbowe indeksowane inflacją.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

Zadanie 8

(3 pkt)Fragment Kodeksu Pracy

Art. 151.

§ 1. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy […] stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca ta jest dopuszczalna w razie:

1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej […];

2) szczególnych potrzeb pracodawcy.

Dz.U. 2023 poz. 1465 ze zm.
Pani Maria, pracownik biurowy, została poproszona o pozostanie w pracy przez 3 dodatkowe godziny w związku z koniecznością przygotowania pilnego raportu dla zarządu (szczególna potrzeba pracodawcy). Wyjaśnij, w jakiej formie pracodawca może zrekompensować pani Marii pracę w godzinach nadliczbowych zgodnie z przepisami prawa pracy.

Zadanie 9

(3 pkt)

Urząd Pracy w Mieście Y ogłosił nabór na program "Pierwszy Staż", finansowany ze środków Funduszu Pracy.

Podaj, do którego rodzaju polityki państwa na rynku pracy (aktywnej czy pasywnej) zalicza się organizowanie staży dla osób bezrobotnych. Odpowiedź uzasadnij, wskazując główny cel takiego działania.

Rodzaj polityki: aktywnej/pasywnej

Uzasadnienie:

Zadanie 10

(3 pkt)

Dwoje lekarzy weterynarii, Anna i Tomasz, postanowiło wspólnie otworzyć przychodnię "Zdrowy Pupil". Zdecydowali się na formę spółki cywilnej, aby uprościć formalności związane z rejestracją i prowadzeniem księgowości.

Podaj jedną wadę prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej w porównaniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odnosząc się do kwestii odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki.

Wada:

Zadanie 11

Wykres. Średni miesięczny kurs dolara amerykańskiego (USD) względem złotego (PLN) w 2024 r.

Źródło: api.nbp.pl
Firma "TechComp" importuje podzespoły elektroniczne z Tajwanu, rozliczając się w dolarach amerykańskich (USD).

Zadanie 11.1

(3 pkt)Na podstawie wykresu rozstrzygnij, w którym kwartale 2024 roku warunki do importu podzespołów były dla firmy "TechComp" najkorzystniejsze (przy założeniu stałej ceny w USD). Odpowiedź uzasadnij, wskazując miesiąc o najniższym kursie.

Najkorzystniejszy kwartał:

Uzasadnienie:

Zadanie 11.2

(3 pkt)Wyjaśnij, jak gwałtowny wzrost kursu USD/PLN zaobserwowany w listopadzie 2024 r. mógł wpłynąć na rentowność sprzedaży produktów firmy "TechComp" na rynku polskim, jeśli firma nie zmieniła swoich cen detalicznych w PLN.

Zadanie 12

(3 pkt)

Startup biotechnologiczny "BioNova" opracował innowacyjną metodę utylizacji mikroplastiku. Firma potrzebuje 2 mln zł na budowę prototypu reaktora. Założyciele rozważają pozyskanie funduszy od funduszu Venture Capital (VC).

Wyjaśnij, na czym polega specyfika finansowania typu Venture Capital i dlaczego jest ono często wybierane przez innowacyjne firmy o wysokim stopniu ryzyka, które nie mają dostępu do tradycyjnych kredytów bankowych.

Zadanie 13

(3 pkt)

Ogólnopolska sieć supermarketów "Zielony Rynek" wprowadziła program "Zero Waste", w ramach którego produkty z krótką datą ważności są przeceniane o 70% lub przekazywane lokalnym bankom żywności. Dodatkowo firma zrezygnowała z foliowych woreczków na działach warzywnych na rzecz wielorazowych siatek.

Podaj pełną nazwę koncepcji zarządzania, którą realizuje sieć "Zielony Rynek" poprzez opisane działania. Wyjaśnij, jaką korzyść (poza wizerunkową) może odnieść przedsiębiorstwo stosujące tę koncepcję.

Nazwa koncepcji:

Korzyść:

Zadanie 14

Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że w 2024 roku roczna stopa inflacji w Polsce wyniosła 3,6%. W tym samym okresie nominalne wynagrodzenia brutto wzrosły średnio o 13,6%.

Zadanie 14.1

(1 pkt)Wyjaśnij, co oznacza pojęcie "inflacja" oraz w jaki sposób inflacja wpływa na realną siłę nabywczą gospodarstw domowych.

Wyjaśnienie inflacji i jej wpływu na siłę nabywczą:

Zadanie 14.2

(1 pkt)Oblicz procentową zmianę realnych wynagrodzeń w 2024 roku. Zapisz obliczenia.

Miejsce na obliczenia

Rysuj tutaj obliczenia

Przeciągnij prawy dolny róg, aby zmienić rozmiar Ctrl+Z, aby cofnąć

Zmiana realnych wynagrodzeń: %

Zadanie 14.3

(1 pkt)Sformułuj wniosek o sytuacji materialnej pracowników w 2024 roku.

Wniosek:

Zadanie 15

Założyciele startupu "EcoDrive", który produkuje oprogramowanie do optymalizacji tras dla flot pojazdów elektrycznych, przeprowadzili analizę SWOT swojego przedsięwzięcia.

Mocne strony (S)	Słabe strony (W)
Innowacyjny algorytm oparty na sztucznej inteligencji Zespół doświadczonych programistów	Brak doświadczenia w sprzedaży B2B Ograniczone zasoby finansowe
Szanse (O)	Zagrożenia (Z)
Rosnący popyt na rozwiązania proekologiczne w transporcie Możliwość pozyskania dofinansowania z funduszy unijnych	Wejście na rynek dużych konkurentów z zagranicy Niepewność regulacji prawnych dotyczących pojazdów elektrycznych

Zadanie 15.1

(3 pkt)Na podstawie powyższej analizy SWOT sformułuj jedną konkretną rekomendację strategiczną dla firmy "EcoDrive". Rekomendacja powinna łączyć co najmniej dwa elementy z różnych kategorii SWOT (np. wykorzystanie mocnej strony do realizacji szansy). Uzasadnij rekomendację.

Rekomendacja:

Uzasadnienie:

Zadanie 15.2

(2 pkt)Na podstawie powyższej analizy SWOT sformułuj drugą konkretną rekomendację strategiczną dla firmy "EcoDrive". Rekomendacja powinna łączyć co najmniej dwa elementy z różnych kategorii SWOT (np. rozwiązanie słabej strony w celu minimalizacji zagrożenia). Uzasadnij rekomendację.

Rekomendacja:

Uzasadnienie:

Kod ucznia

PESEL

Egzamin maturalny z Biznesu i Zarządzania • Poziom Rozszerzony

Arkusz autorski 1

(50 pkt)

Maj 2026

Zadanie 1.

Opis scenariusza

Zadanie 1.1. (0–3)

Na podstawie tekstu wymień cechę charakteryzującą Annę jako osobę przedsiębiorczą, która pozwoliła jej kontynuować prace nad produktem mimo początkowych porażek. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do tekstu.

Cecha:

Uzasadnienie:

Zadanie 1.2. (0–3)

Wyjaśnij, w jaki sposób innowacyjność produktu Anny przyczyniła się do zbudowania przewagi konkurencyjnej jej firmy na rynku świec.

Wyjaśnienie:

Zadanie 2.

Tekst. Praca zespołowa w firmie FinTech

W firmie "QuickPay" powołano zespół do opracowania nowej aplikacji mobilnej. W jego skład weszli:

Jan: jest niezwykle sumienny, pilnuje każdego przecinka w kodzie i denerwuje się, gdy prace nie przebiegają zgodnie z harmonogramem.
Ewa: świetnie czuje się w kontaktach z zewnętrznymi dostawcami usług, potrafi szybko znaleźć potrzebne informacje i nawiązać nowe relacje biznesowe.
Piotr: jest generatorem pomysłów, często proponuje rozwiązania, na które nikt inny by nie wpadł, choć czasem zapomina o przyziemnych ograniczeniach budżetowych.

Zadanie 2.1. (0–3)

Na podstawie teorii ról zespołowych R.M. Belbina, dopasuj do Jana, Ewy i Piotra odpowiednie nazwy ról. Wybierz spośród podanych: poszukiwacz źródeł, skrupulatny wykonawca, myśliciel, koordynator.

Jan to , Ewa to , a Piotr to .

Zadanie 3. (0–3)

Ocena (TAK/NIE): (TAK / NIE)

Mierzalność (dowód):

Określoność w czasie (dowód):

Zadanie 4. (0–3)

Przypisz działania A i B do pojęć "projekt" lub "proces". Uzasadnij wybór dla działania B, wskazując dwie cechy charakterystyczne dla tej formy zarządzania.

Działanie A:

Działanie B:

Uzasadnienie (cechy dla działania B):

Zadanie 5.

Sytuacja na rynku zbóż

Zadanie 6. (0–3)

Marek (student poniżej 26 roku życia) pracuje w kawiarni na podstawie umowy zlecenie. Jego wynagrodzenie brutto wynosi 4 500 zł miesięcznie.

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących sytuacji finansowej Marka. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Dzięki uldze dla młodych (zerowy PIT dla osób do 26 roku życia), kwota netto Marka będzie wyższa niż w przypadku osoby powyżej 26 roku życia przy tym samym wynagrodzeniu brutto.	P	F
Marek jako zleceniobiorca musi obowiązkowo odprowadzać składkę na ubezpieczenie chorobowe, która jest potrącana z jego wynagrodzenia brutto.	P	F

Zadanie 7. (0–3)

Pani Janina, emerytka, chce zainwestować 20 000 zł oszczędności. Jej głównym celem jest ochrona kapitału przed inflacją przy minimalnym ryzyku straty.

Rozstrzygnij, który z wymienionych instrumentów finansowych w największym stopniu realizuje cel pani Janiny. Odpowiedź uzasadnij.

Akcje spółek z sektora wydobywczego.
Obligacje skarbowe indeksowane inflacją.

Rozstrzygnięcie:

Uzasadnienie:

Zadanie 8. (0–3)

Fragment Kodeksu Pracy

Art. 151.

§ 1. Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy […] stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca ta jest dopuszczalna w razie:

1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej […];

2) szczególnych potrzeb pracodawcy.

Dz.U. 2023 poz. 1465 ze zm.

Pani Maria, pracownik biurowy, została poproszona o pozostanie w pracy przez 3 dodatkowe godziny w związku z koniecznością przygotowania pilnego raportu dla zarządu (szczególna potrzeba pracodawcy). Wyjaśnij, w jakiej formie pracodawca może zrekompensować pani Marii pracę w godzinach nadliczbowych zgodnie z przepisami prawa pracy.

Zadanie 9. (0–3)

Urząd Pracy w Mieście Y ogłosił nabór na program "Pierwszy Staż", finansowany ze środków Funduszu Pracy.

Rodzaj polityki: (aktywnej / pasywnej)

Uzasadnienie:

Zadanie 10. (0–3)

Wada:

Zadanie 11.

Wykres. Średni miesięczny kurs dolara amerykańskiego (USD) względem złotego (PLN) w 2024 r.

Źródło: api.nbp.pl

Firma "TechComp" importuje podzespoły elektroniczne z Tajwanu, rozliczając się w dolarach amerykańskich (USD).

Zadanie 11.1. (0–3)

Na podstawie wykresu rozstrzygnij, w którym kwartale 2024 roku warunki do importu podzespołów były dla firmy "TechComp" najkorzystniejsze (przy założeniu stałej ceny w USD). Odpowiedź uzasadnij, wskazując miesiąc o najniższym kursie.

Najkorzystniejszy kwartał:

Uzasadnienie:

Zadanie 11.2. (0–3)

Wyjaśnij, jak gwałtowny wzrost kursu USD/PLN zaobserwowany w listopadzie 2024 r. mógł wpłynąć na rentowność sprzedaży produktów firmy "TechComp" na rynku polskim, jeśli firma nie zmieniła swoich cen detalicznych w PLN.

Zadanie 12. (0–3)

Zadanie 13. (0–3)

Nazwa koncepcji:

Korzyść:

Zadanie 14.

Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że w 2024 roku roczna stopa inflacji w Polsce wyniosła 3,6%. W tym samym okresie nominalne wynagrodzenia brutto wzrosły średnio o 13,6%.

Zadanie 14.1. (0–1)

Wyjaśnij, co oznacza pojęcie "inflacja" oraz w jaki sposób inflacja wpływa na realną siłę nabywczą gospodarstw domowych.

Wyjaśnienie inflacji i jej wpływu na siłę nabywczą:

Zadanie 14.2. (0–1)

Oblicz procentową zmianę realnych wynagrodzeń w 2024 roku. Zapisz obliczenia.

Miejsce na obliczenia

Zmiana realnych wynagrodzeń: %

Zadanie 14.3. (0–1)

Sformułuj wniosek o sytuacji materialnej pracowników w 2024 roku.

Wniosek:

Zadanie 15.

Założyciele startupu "EcoDrive", który produkuje oprogramowanie do optymalizacji tras dla flot pojazdów elektrycznych, przeprowadzili analizę SWOT swojego przedsięwzięcia.

Mocne strony (S)	Słabe strony (W)
Innowacyjny algorytm oparty na sztucznej inteligencji Zespół doświadczonych programistów	Brak doświadczenia w sprzedaży B2B Ograniczone zasoby finansowe
Szanse (O)	Zagrożenia (Z)
Rosnący popyt na rozwiązania proekologiczne w transporcie Możliwość pozyskania dofinansowania z funduszy unijnych	Wejście na rynek dużych konkurentów z zagranicy Niepewność regulacji prawnych dotyczących pojazdów elektrycznych

Zadanie 15.1. (0–3)

Na podstawie powyższej analizy SWOT sformułuj jedną konkretną rekomendację strategiczną dla firmy "EcoDrive". Rekomendacja powinna łączyć co najmniej dwa elementy z różnych kategorii SWOT (np. wykorzystanie mocnej strony do realizacji szansy). Uzasadnij rekomendację.

Rekomendacja:

Uzasadnienie:

Zadanie 15.2. (0–2)

Na podstawie powyższej analizy SWOT sformułuj drugą konkretną rekomendację strategiczną dla firmy "EcoDrive". Rekomendacja powinna łączyć co najmniej dwa elementy z różnych kategorii SWOT (np. rozwiązanie słabej strony w celu minimalizacji zagrożenia). Uzasadnij rekomendację.

Rekomendacja:

Uzasadnienie: