Innowacje w biznesie

Innowacje mogą wzmacniać konkurencyjność i wspierać rozwój firmy. Ich wdrożenie nie gwarantuje jednak sukcesu rynkowego.

Wynalazek a innowacja – jaka jest różnica?

To jedno z klasycznych rozróżnień maturalnych. Uczniowie często mylą te dwa pojęcia.

Wynalazek to nowe rozwiązanie techniczne. Odkrycie dotyczy rozpoznania czegoś, co już istnieje, np. zjawiska lub właściwości przyrody. Wynalazek i odkrycie nie są synonimami. Samo opracowanie rozwiązania nie oznacza jeszcze jego wdrożenia.

Innowacja to wdrożenie nowego lub znacząco ulepszonego produktu albo sposobu działania. Produkt musi zostać udostępniony użytkownikom, a rozwiązanie dotyczące działania organizacji — zastosowane w praktyce. Innowacja może wykorzystywać istniejącą technologię i nie musi opierać się na własnym wynalazku. Wdrożenie nie gwarantuje zysku ani sukcesu rynkowego.

Uzyskanie patentu wymaga spełnienia przesłanek nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności. Wynalazek nie musi być opatentowany.

Rodzaje innowacji

Rodzaje innowacji klasyfikujemy tu według trzeciego wydania Podręcznika Oslo (OECD/Eurostat, 2005). Wyróżnia ono innowacje produktowe, procesowe, marketingowe i organizacyjne. Wydanie z 2018 r. wyróżnia dwie główne kategorie innowacji biznesowych: produktowe i dotyczące procesów biznesowych.

1. Innowacje produktowe (towaru lub usługi)

Wprowadzenie na rynek towaru lub usługi, które są nowe lub znacząco ulepszone pod względem swoich cech lub przeznaczenia.

• Przykład: Smartfon z elastycznym, składanym ekranem; wprowadzenie nowej usługi bankowości mobilnej z biometrią.

2. Innowacje procesowe

Wdrożenie nowej lub znacząco ulepszonej metody działania, takiej jak produkcja, logistyka lub dostarczanie produktów.

• Przykład: Zastosowanie robotów przemysłowych na linii montażowej samochodów; automatyczne sortowanie paczek w centrum logistycznym.

3. Innowacje marketingowe

Zastosowanie nowej metody marketingowej wiążącej się ze znaczącymi zmianami w wyglądzie produktu, jego opakowaniu, pozycjonowaniu, promocji lub polityce cenowej.

• Przykład: Wprowadzenie subskrypcyjnego modelu płatności za oprogramowanie zamiast zakupu jednorazowego; nowatorski design opakowania napoju przyciągający młodzież.

4. Innowacje organizacyjne

Wdrożenie nowej metody organizacyjnej w zasadach działania firmy, organizacji miejsc pracy lub relacjach z otoczeniem.

• Przykład: Przejście firmy na model pracy w pełni zdalnej (home office) z płaską strukturą zarządzania; wdrożenie systemu zarządzania jakością ISO.

Wybór kategorii zależy od tego, co istotnie zmieniono. Sam zakup programu komputerowego, nowa reklama lub rabat nie wystarczają do uznania zmiany za innowację. Jedno przedsięwzięcie może łączyć kilka typów innowacji. W zadaniach wskazujemy typ wynikający z opisanego zakresu zmiany.

Źródła innowacji

Skąd firmy czerpią pomysły na innowacje? Źródła możemy podzielić na:

Wewnętrzne (wewnątrz organizacji):

• Działalność badawczo-rozwojowa (B+R / R&D): Prace naukowe prowadzone w laboratoriach firmy.
• Inicjatywa pracowników: Pomysły zgłaszane przez załogę pracującą bezpośrednio przy produkcji czy obsłudze klienta.
• Analiza błędów: Wyciąganie wniosków z dotychczasowych niepowodzeń i ulepszanie procesów.

Zewnętrzne (z otoczenia firmy):

• Potrzeby i opinie klientów: Sugestie konsumentów dotyczące poprawek w produktach.
• Benchmarking: Porównywanie rozwiązań i wyników z innymi organizacjami oraz wykorzystanie wniosków do usprawnienia własnego działania.
• Postęp naukowo-techniczny: Pojawienie się nowych technologii na rynku (np. sztuczna inteligencja, nowe materiały).
• Współpraca z uczelniami: Transfer wiedzy z uniwersytetów do biznesu.

Wpływ innowacji na konkurencyjność

Innowacyjność jest głównym źródłem przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw. Wdrażanie innowacji pozwala na:

1. Obniżenie kosztów jednostkowych (dzięki innowacjom procesowym).
2. Wejście na nowe rynki (dzięki innowacjom produktowym).
3. Zwiększenie lojalności klientów (dzięki unikalnym funkcjonalnościom).
4. Zbudowanie silnej marki kojarzonej z nowoczesnością.

Klasyczny przykład: InPost w Polsce

Firma InPost zrewolucjonizowała rynek logistyczny w Polsce, wdrażając Paczkomaty. Była to innowacja produktowa (nowa usługa odbioru paczek o dowolnej porze) połączona z innowacją procesową (optymalizacja tras kurierskich i kosztów doręczeń). Dzięki temu InPost uzyskał ogromną przewagę konkurencyjną nad tradycyjną Pocztą Polską i innymi firmami kurierskimi.

Ćwiczenie praktyczne

Zadanie: Przyporządkuj poniższe działania firmy do odpowiednich rodzajów innowacji:

1. Firma po raz pierwszy wprowadziła wspólny model obsługi klienta: określiła odpowiedzialność za kontakt, zasady przekazywania spraw między działami i wspólną bazę informacji. System CRM wspiera te nowe zasady organizacji pracy.
2. Zaprojektowanie i sprzedaż butów sportowych wykonanych w 100% z przetworzonego plastiku oceanicznego.
3. Firma po raz pierwszy wdrożyła nową metodę ustalania cen: klient sam dobiera elementy pakietu usługi, a system na bieżąco wylicza cenę całego pakietu. Wcześniej firma sprzedawała wyłącznie trzy gotowe pakiety o stałych cenach.
4. Zastąpienie ręcznego pakowania paczek automatyczną maszyną pakującą.

Podsumowanie

Zapamiętaj:

1. Wynalazek to nowe rozwiązanie techniczne, a innowacja to wdrożenie nowego lub znacząco ulepszonego produktu albo sposobu działania. Nie musi opierać się na własnym wynalazku ani przynosić zysku.
2. Wyróżniamy 4 rodzaje innowacji: produktowe, procesowe, marketingowe i organizacyjne.
3. Innowacje mogą pochodzić ze źródeł wewnętrznych (np. B+R) oraz zewnętrznych (np. klienci, konkurenci).
4. Innowacje mogą wzmacniać konkurencyjność i wspierać rozwój przedsiębiorstwa, ale nie gwarantują sukcesu rynkowego.