Praca zespołowa

Niewiele wielkich przedsięwzięć powstaje w pojedynkę. Zdolność do efektywnej pracy w grupie, budowanie zaufania oraz radzenie sobie z konfliktami to jedne z najważniejszych umiejętności osoby przedsiębiorczej w dynamicznym środowisku biznesowym.

Czym jest praca zespołowa?

Praca zespołowa to proces współdziałania grupy osób dążących do wspólnego celu.

Synergia to zjawisko, w którym efekt wspólnej pracy zespołu jest większy niż suma efektów pracy poszczególnych osób działających samodzielnie (tzw. efekt „2 + 2 = 5”). Osiągnięciu synergii sprzyjają dobra organizacja, zaufanie i komunikacja. Typowe zmiany we współpracy opisuje model Tuckmana.

Etapy rozwoju zespołu według Tuckmana

Rozszerzony model rozwoju zespołu Tuckmana obejmuje pięć faz. Pomaga opisywać typowe zmiany w relacjach i współpracy, ale przebieg rozwoju konkretnego zespołu nie musi być identyczny ani ściśle liniowy.

1. Formowanie (Forming): Członkowie zespołu poznają się nawzajem, panuje uprzejma atmosfera, ale też niepewność i badanie granic. Zadania nie są jeszcze w pełni jasne.
2. Docieranie / Szturmowanie (Storming): Pojawiają się pierwsze konflikty, różnice zdań i walka o pozycję w grupie. Członkowie zespołu konfrontują swoje pomysły i style pracy. To faza, w której szczególnie ważne są konstruktywne rozwiązywanie sporów i ustalanie zasad współpracy.
3. Normowanie (Norming): Zespół wypracowuje wspólne zasady (normy) współpracy, komunikacji i podziału zadań. Rośnie zaufanie i poczucie wspólnoty.
4. Działanie (Performing): Zespół sprawnie współpracuje i skupia się na realizacji celów. Lider może delegować zadania i dawać zespołowi dużą autonomię; nie oznacza to, że konflikty nie mogą już występować.
5. Rozwiązanie / Zawieszenie (Adjourning): Następuje po zrealizowaniu celu (np. zakończenie projektu). To czas na podsumowania, ocenę wyników i wnioski na przyszłość.

Bariery w budowaniu zespołu (5 dysfunkcji wg Lencioniego)

Patrick Lencioni opisał model piramidy przedstawiający 5 głównych barier, które mogą osłabiać efektywność zespołową. Model pokazuje, jak dysfunkcje mogą wzajemnie się wzmacniać, począwszy od braku zaufania:

1. Brak zaufania: Członkowie zespołu boją się przyznać do błędów, słabości czy niewiedzy. Ukrywają swoje potknięcia przed innymi.
2. Obawa przed konfliktem: Ze strachu przed kłótnią zespół unika konstruktywnej debaty i wymiany poglądów, tworząc sztuczną harmonię. Pomysły nie są testowane i analizowane krytycznie.
3. Brak zaangażowania: Ponieważ członkowie zespołu nie wyrazili szczerze swojego zdania (z powodu obawy przed konfliktem), nie utożsamiają się z podjętymi decyzjami. Panuje pozorny konsensus.
4. Unikanie odpowiedzialności: Członkowie zespołu nie zwracają sobie uwagi na niewywiązywanie się z ustaleń lub zbyt niskie standardy pracy, nawet gdy szkodzi to wspólnemu celowi.
5. Brak dbałości o wyniki: Członkowie zespołu przedkładają swoje indywidualne cele (karierę, ego, status) ponad wspólny sukces zespołu i cele projektu.

Organizacja pracy zespołu

Aby praca w grupie przebiegała pomyślnie, należy zadbać o właściwą organizację:

• Jasny podział ról: Każdy członek zespołu musi wiedzieć, za co odpowiada i jaki jest zakres jego uprawnień.
• Rola lidera: Lider powinien moderować dyskusje, pomagać w rozwiązywaniu konfliktów na etapie docierania oraz motywować zespół (np. poprzez pozytywną informację zwrotną).
• Zasada otwartości i zaufania: Promowanie kultury przyznawania się do błędów w celu ich szybkiej poprawy (redukcja pierwszej dysfunkcji Lencioniego).

Ćwiczenie praktyczne

Zadanie: W nowo powstałym zespole projektowym w firmie produkcyjnej doszło do sporu między analitykiem a projektantem odnośnie sposobu realizacji zadania. Spotkania zespołu stały się burzliwe, dochodzi do częstych wymian zdań, a praca spowolniła. Kierownik projektu cieszy się jednak z tej sytuacji, twierdząc, że to normalny etap i wkrótce efektywność zespołu wzrośnie.

W jakiej fazie rozwoju według Tuckmana znajduje się ten zespół? Czy kierownik ma rację?

Podsumowanie

Zapamiętaj:

1. Praca zespołowa pozwala na osiągnięcie efektu synergii (2 + 2 = 5).
2. Model Tuckmana pomaga rozpoznawać typowe fazy rozwoju zespołu: formowanie, docieranie (szturmowanie), normowanie, działanie, rozwiązanie. Konstruktywna dyskusja i zaufanie wspierają współpracę; sam konflikt nie gwarantuje rozwoju ani nie świadczy automatycznie o konkretnej fazie.
3. 5 dysfunkcji zespołu według Lencioniego to: brak zaufania, obawa przed konfliktem, brak zaangażowania, unikanie odpowiedzialności oraz brak dbałości o wyniki. Zaufanie jest fundamentem całej piramidy.